KỊCH BẢN NÂNG CAO PHẦN 3_THOẠI

Quy tắc

ĐOẠN HỘI THOẠI cách lề trái 2,5’’. Một dòng hội thoại có thể dài 30-35 ký tự vì thế lề phải có thể thay đổi, thường là 2.0 – 2.5’’.

Mẹo

Lời thoại hay là cửa sổ vào tâm hồn của nhân vật của bạn. Nó phải có vẻ chân thực … nó là lời thoại. Khán giả cảm giác như có thể lắng nghe thấy tương tác giữa các nhân vật. Đoạn hội thoại hay có thể dùng ngôn ngữ bình dân nhưng được thể hiện bằng cảm hứng tuyệt vời và thậm chí trở thành những câu nỏi nổi tiếng trong một văn hóa nổi tiếng, giống như câu của Clint Eastwood trong phim Dirty Harry Callahan: “Go ahead. Make my day”.

Đọc to hội thoại của bạn lên cũng không phải là ý kiến tồi. Nếu bạn đọc một dòng thấy khó khăn, có thể nó không được hay lắm.

Mẹo của phần mềm:

Phần mềm viết kịch bản có khả năng đọc lại cho bạn nghe qua hệ thống máy tính. Bạn chỉ cần xác định giới của nhân vật, từ đó, bạn có thể nghe thấy đoạn đọc kịch bản ngay trong phòng khách.

MỜ DẦN:

NGOẠI. BẾN TÀU PHÍA TÂY – BÌNH MINH – CẢNH CHÍNH

Thuyền buồm và tàu tuần tiễu dập dềnh trên sóng nước xanh ngát.

NỘI. PHÒNG LỚN – SÁNG

Tấm chăn đắt tiền che cơ thể bất động trần truồng của nàng JULIE COOPER xinh đẹp, 25 tuổi. Ánh sáng xuyên qua ô cửa sổ qua cơ thể rắn chắc, rám nắng của FRANKIE CAMPISI, 38 tuổi. Y kéo chăn bông xuống và bắt đầu hôn lên cơ thể lõa lồ của Julie.

FRANKIE

Hãy bay lên và tỏa sáng, con chim bé nhỏ của anh. Đến lúc mở rộng cánh và bay.

1 Soạn thảo và trình bày kịch bản

1.1            Soạn thảo và trình bày kịch bản theo lối Nga

Mời các bạn tham khảo trích đoạn kịch bản BÀI THƠ BIỂN của nhà điện ảnh lừng danh người Nga Dovjenko:

(…)

Trên một gò đất đầy trăng, A-lích, và Mi-khai-lích đứng cùng nhau.

- Đứng trên ngôi mộ này đến ban ngày cũng thấy rờn rợn, còn ban đêm sợ lắm - Mi-khai-lich nói - Thế anh không sợ à?

- Không - A-lich điềm nhiên trả lời.

- Có một ông vua chôn ở dưới này - Mi-khai-lich xúc động giảng giải - Hai nghìn năm trăm năm rồi… Anh có biết ai không?

- Ai cơ?

- Chuyện ông vua ấy mà.

- Vua nào? Chẳng có vua nào cả.

- Sao lại chẳng có vua nào. Đây có lẽ là ông vua ấy, một ông vua mặc toàn vàng. Người ta còn nói là chôn cùng với ông ta còn có cả một con ngựa bằng vàng. Người ta đã tìm kiếm ông ấy trong tất cả các ngôi mộ… Này, anh hãy nhắm mắt lại đi.

- Để làm gì?

- Anh cứ nhắm mắt lại đi.

- Thế còn mày?

- Em cũng nhắm.

Những đứa trẻ nhắm mắt lại, lập tức với trí tưởng tượng trẻ nhỏ của Mi-khai-lich, nó tưởng tượng quang cảnh chỉ có thể xuất hiện trên đồng cỏ và chỉ có thể xuất hiện dưới mắt nhìn trong trắng tuổi thơ: Đám tang một ông vua người Xkip.

Ngựa hí vang, những người kỵ sỹ lạ lùng gươm giáo tuốc trần đang phi vòng tròn trên đồng cỏ trong nỗi lo sợ tuyệt vọng. Những đống lửa sáng rực. Huyệt rộng, mộ mới đào. Những người khóc mướn gào lên vang động cả thảo nguyên ban đêm. Thi hài nhà vua chở trên một cỗ xe. Bốn người đánh xe ngựa đã bị giết nằm đó.

Binh sĩ đang giết người đánh xe ngựa thứ năm. Người ta kéo những nữ tì xinh đẹp vào trong lửa. Những đàn chó lớn, đàn bò rống lên vì ngửi thấy mùi máu. Hoàng hậu tự sát bằng dao, mắt nhìn khuôn mặt ghê sợ của nhà vua.

1.2 Soạn thảo và trình bày kịch bản theo Holywood

NGƯỜI MỸ TRẦM LẶNG

(…)

41. NGOẠI - PHÁT DIỆM - NGÀY

Một chiếc tàu đổ bộ xuyên qua màn sương theo một con sông tiến về thị trấn Phát Diệm. Những khu nhà bên bờ bị phá hủy. Bến sông do một nhóm LÍNH DÙ nhỏ quản lý. Phía sau là những ngọn lửa rực cháy lây lan ra cột gỗ, mái tranh.

FOWLER chờ trong số 25 lính Com măng đô trang bị nặng nề của Pháp, bên cạnh một viên TRUNG ÚY trẻ. Viên TRUNG ÚY chỉ tay về phía cột khói đang bốc lên.

VIÊN TRUNG ÚY

Quân đoàn đóng ở gần nhà thờ.

Nó bị trúng đạn trong trận tấn

công tối qua.

FOWLER

Cám ơn nhiều lắm!

VIÊN TRUNG ÚY

Anh ta phải cẩn thận với những kẻ

bắn tỉa.

Chiếc tàu đổ bộ cập vào bờ.

42. NGOẠI - PHỐ CHÍNH - NGÀY

FOWLER chạy từ chỗ núp này sang chỗ núp kia, dọc theo con đường vắng không người. Sau một lúc, anh ta lấy lại bình tĩnh và bắt đầu đi về phía có cột khói.

43. NGOẠI - KHU NHÀ THỜ VÀ TU VIỆN- NGÀY

Toàn bộ dân cư của thị trấn: Trẻ em, đồ đạc và gia cầm bị dồn vào một khoảng sân nhỏ trong khuôn viên nhà thờ. Khói từ đám cháy vẫn lan tỏa. Nơi đến của FOWLER là quân đồn đối diện, mặt tiền của nó đã bị nổ tung, để lộ ra phần bên trong của tòa nhà.

* BA MÙA

(…)

NGOẠI CẢNH - CON ĐƯỜNG NHỎ - BAN NGÀY

Hải chậm rãi cho chiếc xích lô dừng lại dưới bầu trời u ám.

Hải hạ mui xe, hiện ra Lan mặt áo dài trắng với một cái khăn bịt trên mắt.

Hải dìu Lan xuống xe.

Chàng nắm tay, dắt nàng bước ra khỏi xích lô.

LAN

Mình đang ở đâu thế hả anh?

HẢI

Suỵt! Đừng hỏi. Chỉ được nghe. Được

hít thở. Và được cảm thấy thôi nhé.

Lan hít vào một hơi dài một cách thèm khát.

LAN

Thơm quá! Cảm thấy như em

đang trở lại năm mười buốn tuổi.

HẢI

Em nhớ là cái gì đấy không?

LAN

Nhớ! Em nhớ! Em nhớ chứ!

Từ phía sau, Hải cởi chiếc khăn bịt mắt. Lan không nói một lời nào. Nàng rảo bước nhanh về phía trước như bước về một hấp lực không cách nào cưỡng nổi.

Chúng ta chứng kiến một cảnh tượng choáng ngợp màu đỏ rực rỡ của những đóa hoa phượng vĩ. Hàng trăm cây phượng trồng dọc hai bên đường, kéo dài hút tầm mắt. Lan chìn đắm trong cảm giác ngây ngất, tiếp tục bước đi trên vỉa hè như đi trong một cơn mê. Một làn gió nhẹ bắt đầu trổi. Từng cánh phượng vĩ bắt đầu rơi xuống một cách kỳ diệu, từng cánh, từng cánh một, rơi thêm, rơi thêm nữa…

Lan ngắm nhìn trong trạng thái hân hoan trong lúc cả con đường phủ đầy hoa phượng đỏ.

TIẾNG HẢI

Anh có cái này dành cho em

Lan ngoảnh lại nhìn Hải. Hải nhặt lên một cánh hoa phượng vĩ.

Hải rút cuốn sách cũ, cẩn thận đặt cánh hoa vào giữa những trang sách.

HẢI

Đây, kể từ nay, Lan ạ, em sẽ không

còn phải giả vờ bịa chuyện nữa.

Qua trích đoạn của hai kịch bản NGƯỜI MỸ TRẦM LẶNG và BA MÙA được nhà biên kịch viết theo lối soạn thảo và trình bày kịch bản của Hollywood, chúng ta rút ra được một số đặc điểm như sau:

- Không bị lẫn lộn với tác phẩm văn học như cách viết kịch bản theo lối Nga, khiến cho người đọc có thể nhận thấy ngay hình thức riêng biệt của một loại hình nghệ thuật khác với văn học. Lối kịch bản văn học mang tính trừu tượng, thơ, đậm cảm xúc...

- Lối viết này thoạt nhìn có vẻ gần với kịch bản sân khấu hơn khi ta chỉ căn cứ vào phần thoại của nhân vật ở đó người ta viết tên nhân vật ở trên và lời thoại ở dưới. Nhưng có khác ở chỗ lời thoại của kịch bản điện ảnh đước đúc thành một cái khuôn có thể chứa được về bề ngang khoảng chừng từ 8 đến 9 chữ ( co chữ 12 hoặc 13 ). Hơn nữa, phần văn xuôi miêu tả trong kịch bản điện ảnh cũng phong phú hơn, rộng rãi hơn chứ không chỉ giới hạn trong phạm vi chỉ dẫn ( indication scénique ) ngắn gọn như trong kịch bản sân khấu.

Do vậy về mặt hình thức trình bày, một kịch bản điện ảnh được viết theo lối Hollywood gần với kịch bản sân khấu hơn trong khi kịch bản trình bày theo lối Nga gần với văn học hơn.

2. Thoại và những yêu cầu

2.1. Nhiệm vụ của đối thoại :

Đối thoại trong phim phục vụ cho việc tạo ra những tiền đề quan trọng nhằm xây dựng tính cách nhân vật và phát triển câu chuyện.

Từ đây suy ra: đối thoại chứa đựng hai yêu cầu quan trọng: Tạo ra không gian để hình dung về nhân vật và tạo ra thời gian phát triển câu chuyện.

a. Nhiệm vụ thứ nhất: Xây dựng tính cách nhân vật.

Mỗi lời thoại phải đóng góp phần xây dựng được hai yếu tố tại thời điểm nhân vật nói ra:

• Tâm trạng nhân vật.

Tâm trạng nhân vật phải chứa đựng trong mỗi câu thoại. Có thể Xem nó là phần nổi của tảng băng trôi.

+ Qua mỗi câu thoại, dù là nói chuyện gì đi nữa người ta cũng phải hiểu anh ta đang ở trạng thái tâm lý nào.

+ Nhân vật không nên bộc bạch hết điều mình nghĩ. Anh ta chỉ nói ra cái điều không thể không nói, cái điều mà bản thân hành vi và thái độ của ta không đủ sức bộc lộ.

• Khẩu khí của nhân vật.

Khẩu khí của nhân vật được thể hiện rõ nét trong mỗi câu thoại:

+Nó thể hiện nghề nghiệp, đìa phương, học vấn…

+Nó toát ra được cá tính của nhân vật: nóng tính, cộc cằn, dịu dàng, cởi mở, trầm tĩnh, lịch thiệp…

b. Nhiệm vụ thứ hai: phát triển câu chuyện

Trong phim nhiệm vụ chủ yếu để phát triển câu chuyện là hính ảnh. Đối thoại được Xem là những phù họa khéo léo cho hình ảnh nhằm phát triển câu chuyện. Đôi khi nó thay thế hình ảnh để kể chuyện trong trường hợp người ta muốn tóm tắt câu chuyện ( nếu kể về hình thì rất dài) hoặc những chi tiết mà bản thân hình ảnh không làm nổi.

+ Thoại để cung cấp thông tin phải ngắn gọn, khúc chiết. Tránh dài dòng, thừa thãi. Tránh lặp lại hình ảnh.

+ Nó phải dưa ra đứng lúc nhằm đẩy câu chuyện tiến lên. Nó tránh việc giải thích, kể lể.

2.2. Những yêu cầu trong khi viết lời thoại.

a. Thoại phải được rút ra từ cuộc sống.

+ Mọi lời thoại trong phim phải được rút ra từ cuộc sống. Không được làm văn trong thoại. Không được sáng tác ra những lời thoại mà trong cuộc sống người ta không nói vậy.

Căn bệnh nặng nhất: Văn Tây, văn dịch.

+ Tuy nhiên cuộc sống vốn lắm lời nên không nên copy cuộc sống một cách máy móc. Nó phải là những lời thoại chính xác, súc tích và giản dị.

+ Thoại phải được nói lên một cách suôn sẽ. Mỗi khi viết xong người viết phải nói to lên( chứ không phải đọc to lên), khi nào nhận ra đúng là trong cuộc sống người ta nói vậy thì mới gọi là một lời thoại chân thực.

+ Những triết lý nặng tính sách vở cần phải loại ngay ra khẩn trương.

Nhiều biên kịch vẫn quan niệm rằng mỗi phim cần phải cài vào đấy những triết lý sâu sắc thì phim mới đứng được Thực tế những câu thoại như thế chỉ làm cho người xem khó chịu.

b. Kiệm lời là yêu cầu cao nhất của đối thoại trong phim.

+ Mỗi câu nói trong lời thoại cần phải nhân lấy trách nhiệm là góp phần xây dựng và tạo ra chân dung nhân vật. Một khi nó không đáp ứng hoặc lặp lại ( tức thông tin bị lặp lại) hai nhiệm vụ đó coi là thừa hoặc dài dòng.

+ Mỗi lời thoại chỉ nên là một lời đáp (hay hỏi) không nên là một lời kể. Những lời kể dài dòng nên dẹp bỏ. Trong trường hợp không thể dẹp bỏ cần tìm một cách nói ngắn nhất.

c. Không nên có bất kì một sự lặp lại nào.

+ Sự lặp lại lời nhân vật đã nói là một tối kị, nó làm kìm hãm sự phát triển của câu chuyện, gây cho khán gải cảm giác sự thừa thãi, ngoài trừ một vài từ hoặc câu được lặp lịa có chủ ý để gia tăng cá tính nhân vật.

_ lặp lại từ: điệp từ rất bị kiêng trong xi nê

_lặp lại cái mà hình đã và đang biểu đạt là cách giết chết ngôn ngữ hình ảnh.

+ Chỉ lặp lại trong tình thế không thể không lặp lại nhưng phải được diễn đạt bằng một hình thức khác, một cách thức khác.

d. Chống những lời thoại trống rỗng

+ Tất cả những lời thoại có tính giao đãi cần phải loại bỏ.

+Những câu thoại có vẻ sinh động, tự nhiên nhưng không chứa đựng 2 nhiệm vụ được coi là những câu thoại trống rỗng.

+Để chống lại những câu thoại trống rỗng cần phải:

_Đi thẳng vào vấn đề :chống loanh quanh dài dòng trước khi nói câu quan trọng nhất. Phải tạo ra hình để nhân vật nói thẳng ra ngay mà không bị khiên cưỡng hoặc giả tạo.

_ Khi đã hoàn thành câu thoại cần phải dứt điểm ngay, không kéo theo vài câu vô bổ.

Đôi khi cần một câu sinh động để kết cảnh, qua đó thể hiện tính cách nhân vật rõ hơn thì cũng không nên vì yêu cầu này mà bó buộc mà bỏ đi.

_Sử dụng tối đa sự im lặng đúng chỗ, sự không trả lời hoặc sự tránh trả lời trực tiếp.

e. Tạo ra những câu thoại sinh động, đa sắc.

+ Để tạo ra những câu thoại sinh động đa sắc cần phải tạo ra những tình huống mà nhân vật buộc phải đưa lý lẽ để bảo vệ chính kiến của mình. Không nên đưa ra những câu thoại có tính đồng thuận, nhất trí, thăm hỏi. Một khi nhân vật buộc phải nói ra để bảo vệ chính kiến của mình thì khi đó câu thoại thường chứa hồn người. Đây là một vấn đề mấu chốt để tạo ra đối thoại sâu sắc, đa dạng và sinh động.

Nhớ:_ Phim là những va chạm qua đó bộc lộ tính cách và đẩy câu chuyện tiến lên.

_ Tính cách thường bộc lộ ở những điểm bất đồng tốt hơn là đồng thuận

+Tránh xa những độc thoại nội tâm dài dòng. Những câu thoại ngắn, mạnh, nhanh, nói trúng vào bản chất vấn đề, liên quan chặt chẽ vơi nhau sẽ tạo nên một sinh khí mới làm tính cách nhân vật nổi bật và câu chuyển tiến triển lẹ làng.

( Khi nhân vật bắt đầu diễn thuyết thì hành động chết đứng)

f. Kĩ thuật dấu thoại vô bổ

+Khi buộc phải cho một nhân vật báo cho nhân vật khác một chuyện mà khán giả đã biết.

- Hãy để cho nhân vật đó nói với giọng trách móc, mắng mỏ hoặc bày tỏ quan điểm về chuyện đó.

- Trong trường hợp chỉ cần nhân vật này báo cho nhân vật kia một thông tin. Khi đó ta chỉ cần cho nhân vật xuất hiện bằng một câu mào đầu rồi chuyển cảnh. Hoặc cho hai người nói chuyện với nhau ở tầm rất xa, khi đó khán giả chỉ cần biết anh này đã báo cho anh kia là đủ.

+ Khi buộc phải cho các nhân vật phải tranh luận một chuyện gì đó mà khán giả không muốn nghe, hoặc có nghe cũng không hiểu( các khía cạnh chuyên môn). Hoặc những chuyện khán giả đã biết rồi thì:

_Cho họ nói trong một cảnh rối loạn, ẩu đả

_ Cho họ nói trong tiếng động ầm ĩ.

+Khi buộc phải có những lời thoại mà nhân vật nếu xuất hiện sẽ không có hành động nào thú vị thích hợp với lời thoại thì hãy cho họ nói khuôn hình: tức tiếng của họ vang lên trên khuôn mặt người khác, hành động của người khác. Kĩ thuật tiếng ngoài hình là rất đắc lợi một khi muốn tập trung miêu tả tâm trạng , thái độ , hành động của người nghe.